اعداد در هر زبانی به شکلی خاص نوشته می شوند؛ زبان یونانی نیز از این امر مستثنا نبوده و برای نوشتن اعداد در این زبان روش مخصوصی به کار می رود. در ادامه این مقاله به معرفی شیوه نوشتن و معنای اعداد یونانی به دو روش باستان و جدید می پردازیم. برای درک بهتر این سیستم عددنویسی، آشنایی با الفبای یونانی و معادل انگلیسی آن بسیار کمککننده خواهد بود.
تفاوت اعداد یونانی و اعداد رومی (نکته مهم)
بسیاری از افراد به اشتباه اعداد I, V, X را به عنوان اعداد یونانی میشناسند، در حالی که این نمادها مربوط به اعداد رومی (Roman Numerals) هستند. یونانیان باستان از حروف الفبای خود (مثل آلفا α و بتا β) برای شمارش استفاده میکردند. در ادامه هر دو سیستم را بررسی میکنیم.
جدول اعداد رومی (که به اشتباه یونانی خوانده میشوند)
نحوه نوشتن اعداد در روم باستان با استفاده از حروف الفبای لاتین انجام می شد که در جدول زیر آورده شده است:
| نماد | I | V | X | L | C | D | M |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مقدار | ۱ | ۵ | ۱۰ | ۵۰ | ۱۰۰ | ۵۰۰ | ۱۰۰۰ |
قانون های نوشتن اعداد رومی
با به کارگیری قوانینی میتوان این نمادها را با هم ترکیب کرد و اعداد جدید ساخت. برای آشنایی بیشتر با فضای فرهنگی یونان، پیشنهاد میکنیم نگاهی هم به لیست خدایان یونان باستان بیندازید. برخی از این قوانین به شرح زیر است:
- در صورتی که یک نماد در سمت راست نمادی نوشته شود اگر مقدار کمتر یا مساوی با آن نماد را داشته باشد می تواند مقدار آن نماد را زیاد کند (جمع).
- اگر نمادی در سمت چپ نمادی دیگر قرار گیرد چنانچه مقداری کمتر از آن نماد را داشته باشد باعث کاهش ارزش آن نماد می شود (تفریق).
- برای نوشتن اعداد بزرگ در بالای هر نماد یک خط افقی گذاشته می شود که ارزش عدد را 1000 برابر بیشتر می کند.
شیوه نوشتن اعداد یونانی واقعی (سیستم ایونی)
برای نوشتن اعداد یونانی در زبان یونانی امروز به همراه حروف یونانی از یک علامت به شکل « ʹ » استفاده می شود. دقت کنید که در اعداد یونانی جدید حروف بزرگ و کوچک کاربرد دارند. این اعداد در جدول زیر آورده شده اند:
| حرف | مقدار | حرف | مقدار | حرف | مقدار |
|---|---|---|---|---|---|
| αʹ | ۱ | ιʹ | ۱۰ | ρʹ | ۱۰۰ |
| βʹ | ۲ | κʹ | ۲۰ | σʹ | ۲۰۰ |
| γʹ | ۳ | λʹ | ۳۰ | τʹ | ۳۰۰ |
| δʹ | ۴ | μʹ | ۴۰ | υʹ | ۴۰۰ |
| εʹ | ۵ | νʹ | ۵۰ | φʹ | ۵۰۰ |
| ϝʹ | ۶ | ξʹ | ۶۰ | χʹ | ۶۰۰ |
| ζʹ | ۷ | οʹ | ۷۰ | ψʹ | ۷۰۰ |
| ηʹ | ۸ | πʹ | ۸۰ | ωʹ | ۸۰۰ |
| θʹ | ۹ | ϟʹ | ۹۰ | ϡʹ | ۹۰۰ |
اگر علاقهمند به دیدن فرهنگ و تاریخ یونان از نزدیک هستید، تور یونان یکی از بهترین گزینهها برای تجربه مستقیم آن است. همچنین اگر میخواهید درباره ریشههای این زبان بیشتر بدانید، مقاله زبان رسمی یونان چیست؟ را مطالعه کنید.
کاربرد اعداد یونانی و رومی در دنیای امروز
در حال حاضر اعداد رومی به ندرت استفاده می شوند به طوری که گاهی آن ها برای نوشتن تاریخ میلادی یا شماره فصلهای کتاب به کار می روند. در نوشتن اعداد یونانی سعی شده که از یک نماد بیشتر از 3 مرتبه استفاده نشود.
- قرن بیستم: XX
- سال 1776: MDCCLXXVI
- سال 2018: MMXVIII
مهم ترین کاربرد اعداد یونانی (رومی) استفاده از آن ها در نام گذاری ترکیبات شیمیایی است. مثلا: آهن (III) نیترات برای Fe(NO3)3.
جمع بندی
همان طور که در طول مقاله متوجه شدیم در نوشتن اعداد یونانی از رقم صفر استفاده نمی شود و دو عملگر ریاضی جمع و تفریق برای ترکیب نمادها به کار می روند. اگر این نوع اطلاعات تاریخی و فرهنگی برای شما جالب است، حتماً صفحه یونان کجاست؟ را ببینید تا با جغرافیای این کشور تاریخی بیشتر آشنا شوید.